Voedingssupplementen in de herfst

Extra aandacht voor weerstand en energie

Kortere dagen, minder zonlicht en meer tijd binnenshuis: in de herfst verandert er veel in het dagelijkse ritme. Sommige mensen voelen zich vermoeider of merken dat hun stemming verandert. Een gezonde leefstijl vormt de basis om fit te blijven. Wanneer is aanvulling met voedingssupplementen zinvol?

Fit de herfst door
De herfst brengt kleurrijke bladeren, frisse ochtenden en knusse avonden, maar ook minder daglicht en wisselvallig weer. Sommige mensen merken dat hun energie afneemt of dat ze zich minder opgewekt voelen. Ook neemt in deze periode het aantal luchtweginfecties vaak toe.

Een gezonde leefstijl helpt om het lichaam goed te laten functioneren. Denk aan gevarieerd eten, voldoende bewegen, regelmatig slapen en dagelijks naar buiten gaan. Voedingssupplementen kunnen een aanvulling zijn wanneer de voeding onvoldoende voedingsstoffen levert of wanneer er een verhoogde behoefte bestaat. Ze zijn geen vervanging voor een gezonde leefstijl en bieden geen garantie tegen verkoudheid of griep.

Minder energie en een herfstdip
De kortere dagen kunnen invloed hebben op het slaap-waakritme en de stemming. Sommige mensen voelen zich daardoor slaperiger, minder geconcentreerd of wat somber. Daglicht speelt een belangrijke rol bij de biologische klok, die onder meer het slaapritme regelt.

Regelmatig naar buiten gaan, bij voorkeur overdag, kan helpen om het dag-nachtritme te ondersteunen. Ook voldoende beweging, vaste slaap- en opstaantijden en een gevarieerd voedingspatroon dragen bij aan het algemene welzijn.

Wie zich vermoeid voelt, kan samen met een drogist bekijken of een supplement een passende aanvulling is. B-vitamines en vitamine C dragen bijvoorbeeld bij aan een normaal energieleverend metabolisme. Vitamine B6 en B12 dragen daarnaast bij aan de normale werking van het zenuwstelsel. Vermoeidheid kan echter verschillende oorzaken hebben. Bij aanhoudende of onverklaarde klachten is het verstandig een huisarts te raadplegen.

Weerstand: de basis begint bij voeding
Een goed functionerend immuunsysteem is het hele jaar belangrijk. In de herfst en winter brengen mensen vaker tijd door in afgesloten ruimtes, waar luchtwegvirussen zich gemakkelijker kunnen verspreiden. Goede ventilatie, regelmatig handen wassen en voldoende slaap helpen om het risico op infecties te beperken.

Ook voeding speelt een rol. Vitamine A, vitamine B6, vitamine B12, vitamine C, vitamine D, folaat, ijzer, koper, selenium en zink dragen bij aan de normale werking van het immuunsysteem. Een gevarieerd voedingspatroon met onder meer groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en voldoende eiwitrijke producten helpt om deze voedingsstoffen binnen te krijgen.

Een supplement kan uitkomst bieden als de inname via de voeding onvoldoende is of als iemand tot een groep behoort waarvoor suppletie wordt aanbevolen. Extra hoge doseringen zijn niet automatisch beter. Stem de keuze daarom af op de persoonlijke situatie en let op de totale inname uit verschillende supplementen.

Extra vitamine D in de herfst?
Vitamine D verdient in het najaar extra aandacht. Het lichaam maakt deze vitamine aan in de huid onder invloed van zonlicht. In Nederland is de aanmaak in de herfst en winter beperkter. Vitamine D draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem en is nodig voor het behoud van normale botten en spieren.

Niet iedereen heeft een supplement nodig. De Gezondheidsraad adviseert wel dagelijkse aanvulling voor specifieke groepen, waaronder jonge kinderen, vrouwen vanaf 50 jaar, mannen vanaf 70 jaar, zwangere vrouwen en mensen met een donkere of getinte huid. Ook mensen die weinig buiten komen of de huid grotendeels bedekt houden, kunnen baat hebben bij extra vitamine D. De aanbevolen dosering verschilt per doelgroep.

De drogist kan helpen bij het kiezen van een passend product. Daarbij is het belangrijk rekening te houden met leeftijd, eventuele andere supplementen en de aanbevolen dosering.

Welke voedingssupplementen passen bij de herfst?
Er zijn verschillende vitamines, mineralen en kruidenpreparaten die consumenten in het najaar overwegen. De keuze hangt af van de voedingsinname, de persoonlijke behoefte en het doel van het gebruik.

B-vitamines: voor de energiehuishouding
Verschillende B-vitamines spelen een rol bij het vrijmaken van energie uit voeding. Vitamine B1, B2, B3, B5, B6, B12 en biotine dragen bij aan een normaal energieleverend metabolisme. Vitamine B6, B12 en folaat dragen ook bij aan de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Een vitamine B-complex bevat meerdere B-vitamines en kan geschikt zijn wanneer aanvulling nodig is. Het is geen algemene oplossing voor vermoeidheid: bij langdurige klachten is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen.

Vitamine C: antioxidant en ondersteuning van de weerstand
Vitamine C draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem en beschermt cellen tegen oxidatieve schade. Ook ondersteunt de vitamine het energieleverend metabolisme en helpt zij vermoeidheid te verminderen. Daarnaast draagt vitamine C bij aan de normale werking van het zenuwstelsel. Groente en fruit zijn belangrijke bronnen, bijvoorbeeld paprika, kiwi, citrusfruit en broccoli. Een supplement kan een aanvulling zijn wanneer de voeding onvoldoende vitamine C levert.

Multivitamine: meerdere voedingsstoffen in één product
Een multivitamine bevat verschillende vitaminen en soms ook mineralen. Afhankelijk van de samenstelling kan een multivitamine bijdragen aan de normale werking van het immuunsysteem of de energiehuishouding. De effecten zijn afhankelijk van de aanwezige voedingsstoffen en de doseringen. Een multivitamine is niet voor iedereen noodzakelijk. Kijk daarom eerst naar het voedingspatroon en eventuele andere supplementen. Zo wordt voorkomen dat bepaalde vitaminen of mineralen onnodig hoog worden ingenomen.

Zink: belangrijk voor het immuunsysteem
Zink is betrokken bij tal van processen in het lichaam en draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem. Ook speelt het een rol bij de normale eiwitsynthese en het behoud van een normale huid. Zink komt onder meer voor in vlees, kaas, volkorenproducten, peulvruchten en noten. Een supplement kan nuttig zijn wanneer de inname onvoldoende is, maar een hoge dosering is niet zonder risico. Langdurig te veel zink kan bijvoorbeeld de koperopname verstoren.

Echinacea: een populair kruidenpreparaat
Echinacea, ook wel rode zonnehoed genoemd, wordt traditioneel gebruikt in kruidenpreparaten die vooral in het verkoudheidsseizoen populair zijn. De producten verschillen in plantensoort, gebruikte plantendelen en extractiemethode. Daardoor zijn resultaten uit onderzoek niet zomaar op ieder product van toepassing. Wie echinacea wil gebruiken, doet er goed aan het etiket en de gebruiksaanwijzing te volgen. Mensen met een allergie voor planten uit de composietenfamilie en mensen die geneesmiddelen gebruiken, kunnen het gebruik het beste eerst bespreken met een arts of apotheker.

Voorzichtig met kruiden bij stress en somberheid
Ashwagandha en sint-janskruid worden aangeboden in supplementen die gericht zijn op ontspanning of stemming. Bij deze kruiden is extra aandacht nodig voor de veiligheid en de onderbouwing van gezondheidsclaims.

Ashwagandha (Withania somnifera) heeft een lange geschiedenis binnen de traditionele Indiase geneeskunde. Er is onderzoek naar mogelijke effecten op stress en slaap, maar de resultaten zijn niet zonder meer toepasbaar op alle preparaten. Ashwagandha is niet voor iedereen geschikt. Er zijn onder meer meldingen van leverproblemen en mogelijke effecten op de schildklier. Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt afgeraden. Overleg bij medicijngebruik of bestaande aandoeningen eerst met een arts of apotheker.

Sint-janskruid (Hypericum perforatum) wordt gebruikt in bepaalde kruidenpreparaten voor stemmingsklachten. Het kruid kan echter belangrijke wisselwerkingen hebben met geneesmiddelen, waaronder de anticonceptiepil, antistollingsmiddelen, bepaalde antidepressiva en geneesmiddelen die afweeronderdrukkend werken. Hierdoor kan de werking van geneesmiddelen veranderen. Adviseer klanten daarom altijd eerst contact op te nemen met een arts of apotheker voordat zij sint-janskruid gebruiken.

Bij aanhoudende somberheid, ernstige vermoeidheid of klachten die het dagelijks functioneren beïnvloeden, is professionele hulp belangrijk. Een supplement vervangt geen medische beoordeling of behandeling.

De drogist als adviseur
De herfst is een goed moment om het gebruik van voedingssupplementen kritisch te bekijken. Is er sprake van een aantoonbaar tekort, een verhoogde behoefte of een voedingspatroon dat onvoldoende voedingsstoffen levert? Dan kan aanvulling zinvol zijn. Voor veel mensen blijft een gevarieerde voeding, voldoende beweging, slaap en daglicht de belangrijkste basis.

Een goed advies begint bij de persoonlijke situatie. Vraag naar het doel van het supplement, het gebruik van geneesmiddelen en eventuele andere supplementen. Besteed extra aandacht aan kwetsbare doelgroepen en aan kruidenpreparaten met mogelijke wisselwerkingen. Zo helpt de drogist klanten een weloverwogen keuze te maken voor de herfst en de rest van het jaar.

Bron en meer informatie: www.ivg-info.nl