De EU zet stappen naar ethisch verantwoorde tests van zonnebrandmiddelen

Uit een vergelijking van twee methoden voor het testen van de SPF-waarde van zonnebrandmiddelen is gebleken dat de in-vitro-laboratoriumtestnorm betrouwbaar is en ethisch verantwoord is dan het testen op menselijke proefpersonen.

De resultaten pleiten voor een verschuiving naar testmethoden voor zonnebrandmiddelen waarbij wordt voorkomen dat proefpersonen schade wordt toegebracht door het opwekken van zonnebrand met UV-straling; hiermee wordt innovatie gestimuleerd en tegelijkertijd gewaarborgd dat producten die op de markt worden gebracht veilig en doeltreffend zijn.

Herhaalbaar en ethisch verantwoord
Om het bredere gebruik van testmethoden zonder blootstelling aan de zon te bevorderen, heeft de Europese Commissie onlangs een campagne gefinancierd waarbij de zonbeschermingsfactor (SPF) en de UVA-beschermingsfactor van 74 zonbeschermingsproducten (zowel zonnebrandcrèmes als dagcrèmes) onder laboratoriumomstandigheden (in vitro) zijn getest. Markttoezichtautoriteiten (MSA’s) uit 11 EU-landen hebben de producten in winkels en online geselecteerd.

Uit de resultaten bleek dat er een sterke correlatie bestaat tussen in-vitro- en in-vivotests, hetgeen de betrouwbaarheid van de eerstgenoemde tests ter verificatie van SPF-claims onderstreept.

De gebruikte in-vitrotestmethode (EN ISO 23675:2024) is in december 2024 gepubliceerd. Hierdoor hoeven menselijke proefpersonen niet meer aan UV-straling te worden blootgesteld; het is goedkoper dan testen op mensen en verloopt sneller. Een hybride methode die tegelijkertijd is gepubliceerd, HDRS, maakt gebruik van proefpersonen, maar brengt geen schade toe. In deze testcampagne werden uitsluitend de in-vitro- en de conventionele in-vivo-methoden met elkaar vergeleken.

Bij het in-vitro-testproces wordt het product aangebracht op twee soorten acrylplaten: de ene is gegoten en de andere is gezandstraald om een textuur te verkrijgen die lijkt op die van de huid. De hoeveelheid product die wordt aangebracht, de wijze waarop het product door een gestandaardiseerde robotvinger wordt aangebracht, de temperatuur en de droogtijd worden strikt gecontroleerd. Bij in-vitrotests speelt bovendien de beschikbaarheid van proefpersonen of hun huidaandoeningen, zoals textuur, hydratatie en gevoeligheid, geen rol.

Ontstekingsremmende ingrediënten
Een ander voordeel van SPF-tests in vitro is dat de resultaten niet worden beïnvloed door de aanwezigheid van ontstekingsremmende of verzachtende bestanddelen in sommige producten. Bij het testen van de SPF op vrijwilligers wordt de huid blootgesteld aan kleine doses UV-straling om erytheem (roodheid) te veroorzaken. Sommige ontstekingsremmende of verzachtende bestanddelen kunnen deze reactie verminderen of vertragen, waardoor de SPF-waarde kunstmatig hoger uitvalt.

Bij deze in-vitro-methode meet een spectrofotometer hoeveel UV-straling er door de op de acrylplaten aangebrachte zonnefilterfolie heen dringt. De SPF wordt berekend aan de hand van een algoritme dat de meetwaarden van beide soorten platen combineert.

Aanbevelingen
Fabrikanten wordt aangeraden om bij het testen van hun producten ter bepaling van de SPF-waarde en de UVA-bescherming voorrang te geven aan testmethoden die geen schade toebrengen aan menselijke proefpersonen.

De beperking van de in-vitro-methode is dat zonnebrandsticks en -poeders momenteel niet kunnen worden getest. Normalisatie-instellingen dienen ernaar te streven het toepassingsgebied van niet-invasieve testmethoden uit te breiden tot dit soort producten, evenals tot beweringen inzake waterbestendigheid.

Blootstelling aan ultraviolette straling, waaronder UVB- en UVA-straling, vormt een gezondheidsrisico. Consumenten wordt aangeraden zonnebrandcrème te gebruiken als extra bescherming, naast het opzoeken van schaduw, het dragen van beschermende kleding en het vermijden van blootstelling aan de zon tijdens de uren met de hoogste zonnestraling. Consumenten dienen een zonnebrandmiddel te kiezen met een SPF en UVA-bescherming die zijn afgestemd op hun huidtype en de mate van blootstelling aan de zon. Voordat u zich blootstelt aan de zon, dient u zonnebrandcrème royaal en gelijkmatig aan te brengen en dit regelmatig te herhalen.

Zonnebrandmiddelen worden op wetenschappelijke basis samengesteld en getest, en voor de productie ervan is gespecialiseerde kennis vereist. UV-filters moeten vóór gebruik worden beoordeeld en goedgekeurd. Om deze reden mogen zonnebrandmiddelen niet zelf worden gemaakt, aangezien dergelijke producten niet worden beoordeeld of getest op hun beschermingsgraad, en onvoldoende werkzaamheid een gezondheidsrisico vormt.

EU-brede tests
De tests vonden plaats in het kader van de Gezamenlijke acties inzake de naleving van producten (JACOP), editie 2025. JACOP wordt uitgevoerd in de EU en de EVA-landen en stelt MSA’s in staat om werkmethoden te harmoniseren, producten gezamenlijk te testen, risico’s te meten en corrigerende maatregelen op te leggen. In totaal werden 11 producttypes getest.

“Campagnes voor markttoezicht helpen bedrijven te beschermen tegen oneerlijke concurrentie en zorgen ervoor dat producten die op de interne markt worden verkocht veilig zijn voor consumenten,” aldus beleidsmedewerker Vanessa Capurso van DG GROW.

“De uiteindelijke verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat zonnebrandmiddelen de op het etiket vermelde bescherming bieden, berust echter bij de verantwoordelijke persoon.”

Meer informatie: https://vimeo.com/1200122015